• STRUKTURA ZATRUDNIENIA

    Polska jest wiodącym krajem UE w sektorze tytoniowym. Ogółem, zatrudnienie w sektorze tytoniowym w Polsce wynosi ponad

    500 000 osób

  • RYNEK TYTONIOWY

    Nasz rynek jest unikatowy, szczególnie w porównaniu z większymi krajami, takimi jak m.in. Hiszpania i Francja. Dla 80 tys. sklepów w naszym kraju sprzedaż papierosów stanowi prawie

    40 proc. obrotów

  • DOCHODY PAŃSTWA
    Z TYTONIU

    Sektor tytoniowy zasila polski budżet co roku kwotą ponad 18 mld zł (z podatkiem VAT – 24 mld zł), a produkcja osiąga rocznie poziom prawie

    35 tys. ton

  • KRAJOWY ZWIĄZEK PLANTATORÓW TYTONIU

    Krajowy Związek Plantatorów Tytoniu jest dobrowolną, niezależną i samorządną społeczno-zawodową organizacją założoną na początku

    1934 roku

KRAJOWY ZWIĄZEK PLANTATORÓW TYTONIU

photo1

Krajowy Związek Plantatorów Tytoniu jest najstarszą tego typu organizacją w Polsce. Powstał w 1934 r. w Lublinie na wniosek plantatorów tytoniu, którym brakowało organizacji będącej łącznikiem i pośrednikiem pomiędzy plantatorami a rządem.

Dzisiaj organizacja, po 80 latach od powstania, obejmuje kilkudziesięciu członków i jej głównym celem jest reprezentowanie interesów podmiotów zrzeszonych oraz ich obrona.

Do zadań KZPT należą również stałe rozwijanie uprawy tytoniu, zapewnienie jej opłacalności oraz upowszechnianie nowoczesnych metod produkcji i suszenia.

Prezesem KZPT jest Kazimierz Zwolicki, a wiceprezesem Lech Ostrowski.

UPRAWA TYTONIU

Tytoń należy do najbardziej popularnych używek uprawianych prawie w 100 krajach świata. Największymi producentami tytoniu na świecie są: Chiny, Brazylia, Indie, USA, Malawi, Indonezja. W Unii Europejskiej roczna produkcja wynosi ok. 280 000 ton tytoniu i w produkcji surowca tytoniowego pierwsze miejsce zajmują Włochy, następnie Bułgaria, Hiszpania, Polska.

W Polsce tytoń uprawia ok. 14 000 plantatorów na powierzchni ok. 16 000 w następujących rejonach: lubelsko-podkarpackim, świętokrzysko-małopolskim, kujawsko-pomorskim, mazurskim i dolnośląskim. Największa koncentracja upraw występuje w województwie lubelskim.

photo3

Uprawa tytoniu należy do najbardziej pracochłonnych gałęzi produkcji rolnej. Wymaga doświadczenia i dużej wiedzy, przekazywanych często z pokolenia na pokolenia oraz czasu i dużego zaangażowania. Wymaga też specjalistycznego, nowoczesnego zaplecza technicznego oraz dużych nakładów finansowych na nawożenie, środki produkcji i ochrony roślin, jak również na energie związaną z ogrzewaniem tuneli i suszarń. Ale dla tysiąca rodzin uprawa tytoniu, pomimo wciąż spadającej opłacalności, szczególnie na terenach o dużym stopniu bezrobocia, jest jedyną szansą przeżycia.

 

POCHODZENIE TYTONIU

Tytoń należy do rodziny psiankowatych, rodzaju Nicotiana. Do tej rodziny należą również: ziemniak, pomidor, papryka. Rodzaj Nicotiana zawiera 67 gatunków, większość z nich to gatunki dzikie, które pochodzą z Ameryki Północnej i Południowej, Australii, Afryki i wysp na Pacyfiku i rosną tam często jako przydrożne chwasty. Ze względu jednak na ich przydatność do hodowli od dawna gromadzono kolekcje tych gatunków w różnych ośrodkach badawczych. Stanowią one „bank genów”. Obecnie uprawia się dwa gatunki – Nicotiana tabacum – tytoń uprawny (szlachetny) i Nicotiana rustica – machorka.

Tytoń uprawny jest rośliną jednoroczną i uprawiany jest w licznych odmianach różniących się cechami morfologicznymi i użytkowymi zarówno w strefie umiarkowanej, jak i w krajach tropikalnych i subtropikalnych. Ma dobrze wykształcony system korzeniowy i liście spiralnie ułożone na łodydze. W zależności od położenia na łodydze liście użytkowe dzielimy na spodaki, nadspodaki, środkowe, podwierzchołkowe i wierzchołkowe. Ich liczba waha się od kilkunastu do kilkudziesięciu. Kwiaty są obupłciowe, samopylne, barwy czerwonej lub różowej. Nasiona są drobne. Zarówno pokrój, wysokość rośliny, liczba, kształt i wielkość liści, grubość łodygi są cechami odmianowymi, uwarunkowanymi genetycznie.

Dobrze wyrośnięta rozsada.
Dobrze wyrośnięta rozsada

Aby uprawiana odmiana mogła dobrze plonować i dawać surowiec dobrej jakości, musi być odporna na najważniejsze choroby występujące w warunkach klimatycznych danego kraju.
• Choroby wirusowe to: mozaika tytoniu (TMV), brązowa plamistość pomidora na tytoniu zwana niekiedy „chorobą lubelską”, brunatna nekroza nerwów tytoniu.
• Choroby bakteryjne to: brunatna bakterioza liści tytoniu, bakteryjna plamistość liści tytoniu.
• Choroby grzybowe to: zgnilizna twardzikowa, czarna zgnilizna korzeni tytoniu, zgnilizna podstawy łodyg, mączniak rzekomy tytoniu, brunatna sucha plamistość liści tytoniu, zgorzel siewek („czarna nóżka”) .
Środki ochrony stosuje się po dokładnej analizie stanu zagrożenia plantacji i wyłącznie preparatem zalecanym przez firmę kontraktującą tytoń.

 

PRODUKCJA TYTONIU

W produkcji surowca tytoniowego wyróżniamy następujące etapy: wysiew nasion, produkcja rozsady, wysadzanie rozsady w pole, zbiór liści tytoniowych, ogławianie i pasynkowanie, suszenie, sortowanie, przygotowanie do odstawy i magazynowanie.

Kontenerowa suszarnia tytoniu.
Kontenerowa suszarnia tytoniu

Przydatność technologiczna surowca uwarunkowana jest cechami fizycznymi i chemicznymi. Cechy fizyczne to m.in. wielkość oraz zabarwienie liści, zdolność żarzenia, higroskopijność i zależą od położenia na łodydze. Duży wpływ na jakość liści ma zawartość w nich alkaloidów (głównym jest nikotyna; jej zawartość w liściach kształtuje się na poziomie do ok. 3-3,5%,), węglowodanów, białka, olejków eterycznych i żywic. Surowiec wysokiej jakości odznacza się małą ilością białka (nadmierna ich ilość powoduje ostry i nieprzyjemny smak papierosów w trakcie palenia), dużą węglowodanów. Oprócz tych składników w liściach znajdują się związki mineralne, które po spaleniu tworzą popiół.

 

ODMIANY TYTONIU

W obrębie gatunku Nicotiana tabacum najpowszechniejszy system podziału tytoniu oparty jest o właściwości biologiczne, sposób suszenia i zastosowania liści tytoniowych. Według tego kryterium wyróżnia się następujące grupy użytkowe tytoniu w Europie:
• tytoń jasny typu Virginia , suszony w suszarniach cieplnych ze sterowanym obiegiem powietrza i kontrolą temperatury i wilgotności.,
• tytoń jasny odmiany Burley, suszony powietrzem pod osłonami, bez możliwości fermentacji,
• tytoń ciemny suszony powietrzem,
• tytoń ciemny suszony powietrzem z możliwością dosuszenia oraz wędzenia (typ Kentucky),
• tytoń suszony na słońcu – orientalny.

W Polsce uprawia się następujące tytonie:
• papierosowe jasne typu Virginia i Burley
• papierosowe ciemne typu Mocnego Skroniowskiego, Puławskiego i Kentucky

 

TYTOŃ VIRGINIA

 

Sortowanie tytoniu.
Sortowanie tytoniu

W latach osiemdziesiątych uprawiano również machorkę, tytonie cygarowe i pół orientalne. Obecnie podstawą uprawy są tytonie typu Virginia i Burley, pochodzące ze Stanów Zjednoczonych Ameryki Pólnocnej. Najwięcej uprawia się Virginii. Plantacje tej rośliny zakładane są na glebach lekkich, ale wymagają odpowiedniego nawożenia. Suszenie tytoniu Virginia odbywa się w suszarniach kontenerowych, które zastąpiły stare suszarnie ogniowo-rurowe. Zastosowanie nowoczesnych suszarni z wykorzystaniem paliwa obniżyły nakłady na obsługę oraz poprawiły jakość surowca.

Suszenie tytoniu Virginia przebiega w kilku etapach:

1) żółcenie, 2) więdnięcie, 3) suszenie blaszki liściowej, 4) suszenie nerwów 5) odwilżanie.

Virginia stanowi podstawowy składnik papierosów typu „blend”.

 

TYTOŃ BURLEY

Tytoń Burley jest specyficznym typem użytkowym pod względem morfologicznym i przydatności surowca w produkcji, gdyż liście mają zdolność wchłaniania sosów i aromatów, zwaną w technologii podatnością na sycenie i aromatyzację. O powodzeniu tej uprawy decyduje rodzaj gleby – żyzność, struktura, stosunki wodno-powietrzne i właściwości fizyko-chemiczne.

Suszarnia powietrzna  z regulowanymi osłonami bocznymi.
Suszarnia powietrzna z regulowanymi osłonami bocznymi

Ten typ tytoniu rośnie na glebach żyznych i strukturalnych. Suszenie tytoniu Burley odbywa się powietrznie i polega na powolnym przeprowadzeniu tego procesu w naturalnych warunkach w odpowiednio zbudowanych suszarniach powietrznych, wiatach, tunelach z ruchomymi osłonami bocznymi i systemem otworów wentylacyjnych.

W procesie suszenia wyróżnia się 4 etapy:

1) więdnięcie, 2) żółcenie, 3) kolorowanie 4) schnięcie.

 

TYTOŃ CIEMNY

Tytonie ciemne, bardzo popularne na świecie, oraz Kentucky są uprawiane w Polsce w niewielkiej ilości. Tytoń ciemny wymaga urodzajnych gleb i odpowiedniego nawożenia. Używany jest do żucia jako dodatek do tytoniu fajkowego i cygar. Tytoń Kentucky odznacza się wysoką zawartością nikotyny; używany jest jako dodatek do żucia, tytoniu fajkowego i tabaki.

 

SPECYFIKA POLSKIEGO KLIMATU A UPRAWA TYTONIU

Polska jest krajem najdalej wysuniętym na północ, w którym uprawia się tytoń. Niska temperatura i niedostateczne nasłonecznienie nie sprzyjają uzyskaniu surowca najwyższej jakości. Ale zastosowanie odpowiedniej agrotechniki i przestrzeganie zabiegów i zaleceń agronomów pozwalają uzyskać dobry surowiec wypełniający do produkcji papierosów. Aby otrzymać surowiec jak najwyższej jakości należy:

Nowoczesny tunel foliowy.
Nowoczesny tunel foliowy

• wyprodukować rozsadę o jak najlepszej jakości; nasiona najlepiej wysiać do 1 marca;
• wybrać odpowiednie pole do wysadzenia rozsady;
• pamiętać o płodozmianie;
• zastosować odpowiednie nawożenie plantacji zgodne z analizą gleby;
• pamiętać o odpowiedniej pielęgnacji i ochronie plantacji;
• zebrać liście w stanie dojrzałości technicznej w etapach odpowiadających położeniu liści na łodydze;
• kontrolować suszenie – wilgotność i temperaturę na każdym etapie;
• sortować liście tytoniowe na stołach z blatem siatkowym i przy odpowiednim oświetleniu;
• odpowiednio przygotować surowiec do sprzedaży;
• przechowywać surowiec w specjalnie przygotowanych pomieszczeniach.

Tytoń jest surowcem trudnym do przechowywania, gdyż łatwo wchłania wodę, ulega pleśnieniu i zanieczyszczeniu. Dlatego pomieszczenia magazynowe muszą spełniać podstawowe warunki: być suche, zacienione, mieć niską temperaturę powietrza oraz powinny być położone z dala od obór, chlewni. Tylko surowiec czysty, pozbawiony materiałów nietytoniowych i pozostałości po środkach jest kupowany przez firmy skupujące tytoń.

W zakładach tytoniowych tytoń podlega fermentacji, przechodzi okres dojrzewania w specjalnie klimatyzowanych pomieszczeniach, jest krojony, a następnie wykorzystany do produkcji papierosów, cygar, a po sproszkowaniu otrzymuje się tabakę i snus.

Autorem tekstu jest Jolanta Lechowicz, redaktor naczelny “Przeglądu Tytoniowego”.

KZPT JAKO ORGANIZACJA

Krajowy Związek Plantatorów Tytoniu jest dobrowolną, niezależną i samorządną społeczno-zawodową organizacją, reprezentującą i broniącą praw i interesów producentów tytoniu zrzeszonych w Związku.

Działamy jako rolnicze zrzeszenie branżowe na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. Nr 32, poz. 217). Zrzeszamy Okręgowe Związki Plantatorów Tytoniu na zasadzie dobrowolności.

Celem Związku jest obrona interesów plantatorów tytoniu i reprezentowanie ich wobec władz państwowych, administracji samorządowej, organizacji społecznych, firm kontraktujących, skupiających i przetwarzających tytoń. Do naszych celów należy również stałe rozwijanie uprawy tytoniu, zapewnienie jej opłacalności, upowszechniania nowoczesnych metod produkcji i suszenia.

Więcej >>

RYNEK TYTONIOWY W POLSCE

Polska jest wiodącym krajem UE w sektorze tytoniowym, pierwszym w UE przetwórcą tytoniu i jest jednocześnie największym producentem gotowych wyrobów tytoniowych (6 z 31 fabryk wyrobów tytoniowych w Europie) oraz drugim krajem pod względem uprawy tytoniu.

Ogółem, zatrudnienie w sektorze tytoniowym w Polsce wynosi ponad 500 tysięcy osób, z czego bezpośrednie zatrudnienie w fabrykach znajduje 6 tysięcy pracowników, przy uprawie 60 tysięcy w 14,5 tysiącach gospodarstw rolnych, a pośrednio 500 tysięcy osób zatrudnionych jest w handlu hurtowym i detalicznym w ponad 120 tysiącach punktów sprzedaży.

Nasz rynek jest unikatowy, szczególnie w porównaniu z większymi krajami, takimi jak m.in. Hiszpania i Francja, gdzie punktów sprzedaży papierosów jest znacznie mniej, ponadto dla ok. 80 tys. sklepów w naszym kraju sprzedaż papierosów stanowi od 15 do 40 proc. obrotów.

Sektor tytoniowy zasila polski budżet co roku kwotą ponad 18 mld zł (z podatkiem VAT – 24 mld zł), a produkcja sięga 35 tys. ton. Dominujemy także wśród eksporterów papierosów. Polska ma 1,5 proc. udziałów w eksporcie wobec światowego wolumenu produkcji, co równa się 89 mld sztuk papierosów.